Intro —
Met de ontwikkeling van het nieuwe dorpshart Allemanswaard, dat naast woningen en bedrijfshuisvesting onderdak biedt aan de kern van de medische, sociale en culturele voorzieningen van Amerongen, wordt tevens een ruimtelijke onvolkomenheid ongedaan gemaakt.
Lees meer
Stedenbouwkundige positionering van het dorpshart
Amerongen wordt doorsneden door de N225. De compacte historische kern ligt aan de zuidzijde van die weg. Aan de noordzijde, op de hellingen van de Amerongse Berg, bevonden zich tot een halve eeuw geleden tabaksvelden. Toen die verdwenen, is Amerongen aldaar lukraak uitgebreid met voorzieningen en nieuwbouwwoningen. Dat heeft ertoe geleid dat een eigentijds dorpshart met winkels en voorzieningen ontbrak. De bouw van een vitaal dorpshart zorgt voor een versterking van de kern en biedt tevens de mogelijkheid het woningenaanbod te differentiëren.
De nieuwbouwlocatie wordt gevonden op een centrale, bebouwde plek in Amerongen-Noord. In het plan worden de bestaande sporthal en het senioren-wooncomplex De Helling opgenomen en wordt het verouderde gebouw van CBS De Regenboog gesloopt en krijgt de school een nieuwe locatie aan de westzijde van het plangebied.
Geglooid landschapl
KOW heeft voor opdrachtgever Woningbouwvereniging Amerongen een stedenbouwkundig ontwerp gemaakt waarbij gebruik wordt gemaakt van het geglooide landschap van de Utrechtse Heuvelrug, aan de voet van de Amerongse Berg. Het terrein loopt vanaf het dorpsplein tot aan de Burgemeester W. Martenslaan over een lengte van 100 meter anderhalve meter omhoog. In het ontwerp hebben hier van gebruik gemaakt door gelaagdheid in bouwdeel A, waarbij je van bovenaf op straatniveau naar de bibliotheek op pleinniveau kan kijken. De half ondergrondse parkeergarage met 74 parkeerplaatsen wordt vanaf het lage deel ontsloten met daarboven een dek op straatniveau met nog een 36 parkeerplaatsen.
Sociaal duurzaam
Eén van de uitgangspunten in het ontwerp is het creëren van sociale duurzaamheid. De naam MFC Allemanswaard is een verwijzing naar de gronden welke door iedereen (alleman) mochten worden gebruik voor, bijvoorbeeld, het wassen en drogen van lakens en kleden. In het dorphart wordt dat tot uiting gebracht door het delen van multifunctionele ruimtes waardoor de gebruikers en organisaties met elkaar in contact komen, afspraken maken en samenwerken. Voorbeelden zijn de sporthal, de dorpszaal en de centrale hal maar ook het ontmoetingscentrum van zorgorganisatie QuaRijn.
Sociale duurzaamheid is ook het creëren van een draagvlak en verbinding met het dorpshart. Door organiseren van klankbordgroepen hebben we zo’n is er een breed draagvlak onder de inwoners van Amerongen gecreëerd. Toekomstige gebruikers en bewoners konden zich uitspreken over het programma in het multifunctioneel centrum, de uitstraling en de inrichting van de openbare ruimte.
Programma van het multifunctioneel centrum
Het nieuwe dorpscentrum heeft een totale omvang van 21.000 m2 BVO, verdeelt over een aantal bouwdeel met een divers programma aan functies welke gefaseerd zijn gebouwd. Fase 1 in de realisatie van het multifunctioneel centrum bestond uit de renovatie sporthal en de bouw sport gerelateerde ruimtes in bouwdeel C. In de tweede fase zijn aangrenzend de bouwdelen A, B en E gerealiseerd.
Bouwdeel A is het voorzieningencluster met een centrale entree aan het dorpsplein. De centrale entree is van binnen en buiten ontworpen als een stadspoort welke toegang geeft tot de medische, sociale en culturele voorzieningen van Amerongen. In de centrale hal bevindt zich de informatiebalie van de VVV. Loop je verder door dan is daar de bibliotheek, de entree naar de sporthal en het onderwijscluster met een kinderdagverblijf, peuterspeelzaal, een basisschool en een muziekschool die ook een eigen ontsluiting aan de noordkant hebben. Aan de linkerkant van de centrale hal bevindt zich de dorpszaal met horea van het fietscafé in bouwdeel B. Aan de rechterkant van de hal is in bouwdeel E het medisch centrum ondergebracht met een artsenpraktijk, tandarts, fysiotherapeut en apotheek. Op de eerste verdieping van deel B en E is het kantoor van WBS Amerongen met daarboven 11 appartementen.
Dorpsplein
Centraal in het plan staat het ovale dorpsplein. Het plein is intiem ontworpen met een gezellige openbare buitenruimte met het terras van het fietscafé en zitjes rond en onder de bomen op het plein. De balkons van de woningen aan het plein verbinden openbaar met privé en zorgen voor een typisch dorpse sfeer maar ook sociale controle. Aan de westzijde is het plein toegankelijk via een poort onder de loopbrug tussen de nieuwe Regenboogschool en de sporthal, welke door de beide scholen en de verengingen van Amerongen wordt gebruikt.
Amerongse architectuur
Het ontwerp sluit in korrel en materialisatie zoveel mogelijk aan op de Amerongse schaal, met een mix van formele en minder formele bouwstijlen en verwijzingen naar bestaand Amerongen. Met mooie bakstenen uit het Rivierengebied, en veel natuurlijke materialen als hout.
De houten gevels van de sporthal het schoolgebouw en de gebouwen aan het plein verwijzen naar de historische tabaksschuren van het oude Amerongen. De toren aan het plein is geïnspireerd op de middeleeuwse kastelen en versterkingen in de omgeving. De gemetselde gevels van deel E sluiten met de dwarsgevelkappen en de uitkomende balkons aan op de ritmiek van het bestaande complex De Helling aan de Koenestraat. De daken van het gehele complex tonen een mix van zwarte en rode pannen, een verwijzing naar de daken in het historisch centrum van Amerongen.
Architectuur
De architectuur van IKC Remigius reageert op de omgeving. Een strakke, getrapte gevel aan de stedelijke kant met een opbouw als accent en een uitsnede bij de centrale entree. De twee-laagse gevel aan de parkzijde wordt zachter met ronde hoeken in aansluiting op de natuur. Het gebouw wordt een eenheid door de gebruik van dezelfde materialen en kleuren. In de lichte, gemêleerde gevel komen verdiepingshoge kozijn van donkergrijs aluminium met zonwerend glas. Deze worden afgewisseld door minerale steenstrips in een palet van rustige, warme en natuurlijke kleuren.
Samengestelde constructie
Binnen wordt de uitstraling van de buitenzijde doorgezet in het interieur en de inrichting. Met natuurlijke en duurzame materialen die tevens onderhoudsvriendelijk zijn, zoals non-PVC Tarkett met opgezette plinten. Het centrale hart wordt vormgegeven als ‘een groot meubelstuk’ met dezelfde houten afwerking voor de wanden, de balustrade van het atrium, de tribunetrap en het podium en het plafond.
Op de leerpleinen komen verrijdbare garderobe kasten. Om ruimte te creëren kunnen deze blokjes tegen elkaar worden geschoven en kunnen ze tevens als bankjes worden gebruikt.
Energieneutraal en Frisse Scholen Klasse B
De constructie van MFC Allemanswaard is opgebouwd middels een mix van traditionele en moderne elementen, zoals breedplaatvloeren, holle wanden en prefab deltabeams en gelamineerde liggers. Het gehele samenspel luistert nauw. Het complex bevat onderkelderde en niet onderkelderde bouwdelen, grenzend aan bestaande gebouw mét en zonder kleder. De grootste uitdaging betrof de boven de inrit van de parkeergarage gelegen, getrapt uitkragende constructies, opgebouwd uit prefab constructies, breedplaatvloeren, deltabeams en holle wanden. Het grote aantal aansluitende bouwdelen op een deels ontgraven helling resulteerde in een divers constructief geheel, dat alleen met het 3D BIM model goed inzichtelijk kon worden gemaakt. KOW heeft het MFC samen met constructeur Peree uitgewerkt in Revit, van schetsontwerp tot uitvoeringstekeningen.
Duurzaam en comfortabel
MFC Allemanswaard is energetisch duurzaam en comfortabel. De woning zijn voorzien van bouwkundige zonwering door overstekken en terugliggende gevels.
De woningen en de utilitaire ruimtes worden verwarmt en gekoeld via warmte-koudeopslag (WKO) met een bodembron welke van energie wordt voorzien via zonneboilers op het dak. De ventilatie van het complex is gebalanceerd en voorzien van een warmteterugwin (WTW) installatie. Ook de warmte van het douchewater wordt teruggewonnen als onderdeel van de WKO installatie.
Klimaatbestendig
Allemanswaard is ook klimaatadaptief. Regenwater wordt gebufferd en opgeslagen in de waterkelder onder het dorpsplein. Hiermee wordt overlast voorkomen bij hevige buien en wordt het riool minder belast. Dat is belangrijk om dat het centrum onderaan de Amerongse Berg ligt en dus extra veel water moet verwerken. De opslag van 60.000 liter in bufferkratten wordt in droge tijden gebruikt om bomen en planten water te geven. De opslag maakt deel uit van de aanpak ‘Amerongen Regenwaterproof’ met gescheiden riolering, infiltratie en buffering van hemelwater.
Amerongen wordt doorsneden door de N225. De compacte historische kern ligt aan de zuidzijde van die weg. Aan de noordzijde, op de hellingen van de Amerongse Berg, bevonden zich tot een halve eeuw geleden tabaksvelden. Toen die verdwenen, is Amerongen aldaar lukraak uitgebreid met voorzieningen en nieuwbouwwoningen. Dat heeft ertoe geleid dat een eigentijds dorpshart met winkels en voorzieningen ontbrak. De bouw van een vitaal dorpshart zorgt voor een versterking van de kern en biedt tevens de mogelijkheid het woningenaanbod te differentiëren.
De nieuwbouwlocatie wordt gevonden op een centrale, bebouwde plek in Amerongen-Noord. In het plan worden de bestaande sporthal en het senioren-wooncomplex De Helling opgenomen en wordt het verouderde gebouw van CBS De Regenboog gesloopt en krijgt de school een nieuwe locatie aan de westzijde van het plangebied.
Geglooid landschapl
KOW heeft voor opdrachtgever Woningbouwvereniging Amerongen een stedenbouwkundig ontwerp gemaakt waarbij gebruik wordt gemaakt van het geglooide landschap van de Utrechtse Heuvelrug, aan de voet van de Amerongse Berg. Het terrein loopt vanaf het dorpsplein tot aan de Burgemeester W. Martenslaan over een lengte van 100 meter anderhalve meter omhoog. In het ontwerp hebben hier van gebruik gemaakt door gelaagdheid in bouwdeel A, waarbij je van bovenaf op straatniveau naar de bibliotheek op pleinniveau kan kijken. De half ondergrondse parkeergarage met 74 parkeerplaatsen wordt vanaf het lage deel ontsloten met daarboven een dek op straatniveau met nog een 36 parkeerplaatsen.
Sociaal duurzaam
Eén van de uitgangspunten in het ontwerp is het creëren van sociale duurzaamheid. De naam MFC Allemanswaard is een verwijzing naar de gronden welke door iedereen (alleman) mochten worden gebruik voor, bijvoorbeeld, het wassen en drogen van lakens en kleden. In het dorphart wordt dat tot uiting gebracht door het delen van multifunctionele ruimtes waardoor de gebruikers en organisaties met elkaar in contact komen, afspraken maken en samenwerken. Voorbeelden zijn de sporthal, de dorpszaal en de centrale hal maar ook het ontmoetingscentrum van zorgorganisatie QuaRijn.
Sociale duurzaamheid is ook het creëren van een draagvlak en verbinding met het dorpshart. Door organiseren van klankbordgroepen hebben we zo’n is er een breed draagvlak onder de inwoners van Amerongen gecreëerd. Toekomstige gebruikers en bewoners konden zich uitspreken over het programma in het multifunctioneel centrum, de uitstraling en de inrichting van de openbare ruimte.
Programma van het multifunctioneel centrum
Het nieuwe dorpscentrum heeft een totale omvang van 21.000 m2 BVO, verdeelt over een aantal bouwdeel met een divers programma aan functies welke gefaseerd zijn gebouwd. Fase 1 in de realisatie van het multifunctioneel centrum bestond uit de renovatie sporthal en de bouw sport gerelateerde ruimtes in bouwdeel C. In de tweede fase zijn aangrenzend de bouwdelen A, B en E gerealiseerd.
Bouwdeel A is het voorzieningencluster met een centrale entree aan het dorpsplein. De centrale entree is van binnen en buiten ontworpen als een stadspoort welke toegang geeft tot de medische, sociale en culturele voorzieningen van Amerongen. In de centrale hal bevindt zich de informatiebalie van de VVV. Loop je verder door dan is daar de bibliotheek, de entree naar de sporthal en het onderwijscluster met een kinderdagverblijf, peuterspeelzaal, een basisschool en een muziekschool die ook een eigen ontsluiting aan de noordkant hebben. Aan de linkerkant van de centrale hal bevindt zich de dorpszaal met horea van het fietscafé in bouwdeel B. Aan de rechterkant van de hal is in bouwdeel E het medisch centrum ondergebracht met een artsenpraktijk, tandarts, fysiotherapeut en apotheek. Op de eerste verdieping van deel B en E is het kantoor van WBS Amerongen met daarboven 11 appartementen.
Dorpsplein
Centraal in het plan staat het ovale dorpsplein. Het plein is intiem ontworpen met een gezellige openbare buitenruimte met het terras van het fietscafé en zitjes rond en onder de bomen op het plein. De balkons van de woningen aan het plein verbinden openbaar met privé en zorgen voor een typisch dorpse sfeer maar ook sociale controle. Aan de westzijde is het plein toegankelijk via een poort onder de loopbrug tussen de nieuwe Regenboogschool en de sporthal, welke door de beide scholen en de verengingen van Amerongen wordt gebruikt.
Amerongse architectuur
Het ontwerp sluit in korrel en materialisatie zoveel mogelijk aan op de Amerongse schaal, met een mix van formele en minder formele bouwstijlen en verwijzingen naar bestaand Amerongen. Met mooie bakstenen uit het Rivierengebied, en veel natuurlijke materialen als hout.
De houten gevels van de sporthal het schoolgebouw en de gebouwen aan het plein verwijzen naar de historische tabaksschuren van het oude Amerongen. De toren aan het plein is geïnspireerd op de middeleeuwse kastelen en versterkingen in de omgeving. De gemetselde gevels van deel E sluiten met de dwarsgevelkappen en de uitkomende balkons aan op de ritmiek van het bestaande complex De Helling aan de Koenestraat. De daken van het gehele complex tonen een mix van zwarte en rode pannen, een verwijzing naar de daken in het historisch centrum van Amerongen.
Architectuur
De architectuur van IKC Remigius reageert op de omgeving. Een strakke, getrapte gevel aan de stedelijke kant met een opbouw als accent en een uitsnede bij de centrale entree. De twee-laagse gevel aan de parkzijde wordt zachter met ronde hoeken in aansluiting op de natuur. Het gebouw wordt een eenheid door de gebruik van dezelfde materialen en kleuren. In de lichte, gemêleerde gevel komen verdiepingshoge kozijn van donkergrijs aluminium met zonwerend glas. Deze worden afgewisseld door minerale steenstrips in een palet van rustige, warme en natuurlijke kleuren.
Samengestelde constructie
Binnen wordt de uitstraling van de buitenzijde doorgezet in het interieur en de inrichting. Met natuurlijke en duurzame materialen die tevens onderhoudsvriendelijk zijn, zoals non-PVC Tarkett met opgezette plinten. Het centrale hart wordt vormgegeven als ‘een groot meubelstuk’ met dezelfde houten afwerking voor de wanden, de balustrade van het atrium, de tribunetrap en het podium en het plafond.
Op de leerpleinen komen verrijdbare garderobe kasten. Om ruimte te creëren kunnen deze blokjes tegen elkaar worden geschoven en kunnen ze tevens als bankjes worden gebruikt.
Energieneutraal en Frisse Scholen Klasse B
De constructie van MFC Allemanswaard is opgebouwd middels een mix van traditionele en moderne elementen, zoals breedplaatvloeren, holle wanden en prefab deltabeams en gelamineerde liggers. Het gehele samenspel luistert nauw. Het complex bevat onderkelderde en niet onderkelderde bouwdelen, grenzend aan bestaande gebouw mét en zonder kleder. De grootste uitdaging betrof de boven de inrit van de parkeergarage gelegen, getrapt uitkragende constructies, opgebouwd uit prefab constructies, breedplaatvloeren, deltabeams en holle wanden. Het grote aantal aansluitende bouwdelen op een deels ontgraven helling resulteerde in een divers constructief geheel, dat alleen met het 3D BIM model goed inzichtelijk kon worden gemaakt. KOW heeft het MFC samen met constructeur Peree uitgewerkt in Revit, van schetsontwerp tot uitvoeringstekeningen.
Duurzaam en comfortabel
MFC Allemanswaard is energetisch duurzaam en comfortabel. De woning zijn voorzien van bouwkundige zonwering door overstekken en terugliggende gevels.
De woningen en de utilitaire ruimtes worden verwarmt en gekoeld via warmte-koudeopslag (WKO) met een bodembron welke van energie wordt voorzien via zonneboilers op het dak. De ventilatie van het complex is gebalanceerd en voorzien van een warmteterugwin (WTW) installatie. Ook de warmte van het douchewater wordt teruggewonnen als onderdeel van de WKO installatie.
Klimaatbestendig
Allemanswaard is ook klimaatadaptief. Regenwater wordt gebufferd en opgeslagen in de waterkelder onder het dorpsplein. Hiermee wordt overlast voorkomen bij hevige buien en wordt het riool minder belast. Dat is belangrijk om dat het centrum onderaan de Amerongse Berg ligt en dus extra veel water moet verwerken. De opslag van 60.000 liter in bufferkratten wordt in droge tijden gebruikt om bomen en planten water te geven. De opslag maakt deel uit van de aanpak ‘Amerongen Regenwaterproof’ met gescheiden riolering, infiltratie en buffering van hemelwater.
Plattegrond begane grond fase 1 en 2 MFC Allemanswaard
Gevel zuidzijde met centrale entree en horeca aan het plein. Links de doorgang onder de loopbrug van de Regenboog school naar de sporthal
Woningen aan het plein verbinden openbaar met privé en zorgen voor een typisch dorpse sfeer
Centrale hal met informatiebalie en bibliotheeK (rechts) en toegang tot de sporthal (links)
Bibliotheek is opgenomen in het geglooide terrein van MFC Allemanswaard
We hebben de gelaagdheid van het terrein heel bewust gebruikt in het ontwerp van MFC Allemanswaard
Bouwdeel A met KDV en Basisschool De Uitkijk en het dek van bouwdeel E. Het plan volgt de glooiing in het terrein met op de achtergrond de Amerongse Berg
Basisschool De Uitkijk aan de noordzijde van MFC Allemanswaard
Fragment gevel zuidzijde met houten constructie en zonwering middels overstekken
Een waterkelder van 60.000 liter buffert het hemelwater en zorgt voor minder overlast bij hevige regen en voor een watervoorraad in tijden van droogte
Aanbrengen van Wavin bufferingskratten onder het dorpsplein voor opvang van 60.000 liter hemelwater
Zonneboilers als onderdeel van de WKO op het dak van het MFC bouwdeel E
Credits —
Afbeeldingen
KOW
